Cửa hàng Soya Garden tại Ngã Sáu Phù Đổng quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh vừa đóng cửa vào cuối tháng 4/2021. Đây là cửa hàng flagship với vị trí đắt đỏ giữa trung tâm thành phố và cũng là chi nhánh cuối cùng tại đây. Khai trương vào tháng 7/2019, cửa hàng này đánh dấu đỉnh cao phát triển của chuỗi cửa hàng đậu nành hữu cơ này khi là cửa hàng thứ 50 ở năm thị trường là Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng và Nha Trang. Và như vậy, từ cuối năm 2019 đến nay, hệ thống này đã đóng cửa 42 chi nhánh.

Sau thời điểm hết lệnh cách ly toàn quốc, nhiều quán Soya Garden trên các tuyến phố ở Hà Nội và các tuyến đường tại Thành phố Hồ Chí Minh âm thầm đóng cửa treo biển cho thuê nhà. Soya Garden chỉ mất 3 năm để đạt được con số 50 cửa hàng tại Việt Nam, tuy nhiên, dịch COVID-19 đã khiến chuỗi cửa hàng này phải đóng cửa 80% số đó, về lại 10. Ngoài ra, Fanpage trên Facebook của Soya Garden không cập nhật thêm bất cứ thông tin gì kể từ ngày 11/05/2020 và website của nhãn hàng này cũng đã biến mất. Anh Hoàng Anh Tuấn đại diện Soya Garden chia sẻ giống như tất cả các chuỗi F&B, Soya Garden cũng bị tác hại nặng nề bởi đại dịch COVID-19 nên phải đóng bớt mô hình chưa phù hợp, chuyển sang hướng kinh doanh mới hiệu quả hơn, nếu xét thêm khía cạnh là người mới ở thị trường cùng hầu hết cửa hàng đều ở vị trí đắc địa, tổn thương của doanh nghiệp còn sâu sắc hơn người khác. Chuỗi cửa hàng giữ lại những mặt bằng rộng và kinh doanh hiệu quả, còn những vị trí rộng với giá thuê cao nhưng không hoạt động tốt sẽ dừng. Đồng thời, sự lựa chọn cũng phụ thuộc vào khả năng hỗ trợ của chủ mặt bằng.

Soya Garden tự nhận là kinh doanh các sản phẩm từ đậu nành chuẩn hữu cơ đầu tiên tại Việt Nam thuộc Công ty cổ phần Soya Garden. Tháng 4/2016, cửa hàng đầu tiên của Soya Garden khai trương tại Ô Chợ Dừa, Hà Nội. Cùng năm, chi nhánh thứ hai xuất hiện trên phố Vũ Phạm Hàm và được đầu tư nhiều hơn về không gian. Khách hàng thời điểm đó chủ yếu là nữ giới văn phòng, độ tuổi từ 23 trở lên. Chỉ một năm sau, mô hình này mở thêm 8 cơ sở nữa tại miền Bắc. Dù có tốc độ mở rộng chi nhánh nhanh, Soya Garden chưa thể tạo tiếng vang lớn trên thị trường F&B giống như The Coffee House, Highlands, Gongcha hay Aha đã làm. Phải đến cuối năm 2017, người ta mới biết đến Soya Garden nhiều hơn sau khi hai chị em đồng sáng lập mô hình này là Hoàng Anh Tuấn và Hoàng Thu Thủy lên Shark Tank Việt Nam kêu gọi đầu tư 15 tỷ đồng cho 20% cổ phần công ty. Nhóm startup đặt tham vọng xây dựng chuỗi cửa hàng thay thế các sản phẩm từ sữa bò và sữa động vật bằng sữa đậu nành. “Mục tiêu của chúng tôi là nhanh chóng Nam tiến với 5 cửa hàng đầu tiên tại thị trường 13 triệu dân của TP.HCM”, anh Tuấn khi đó nói. Trên sóng truyền hình, co-founder Soya Garden chia sẻ các nhà sáng lập mô hình đã thực góp vốn 3 tỷ đồng, trong khi vốn điều lệ trên giấy phép kinh doanh chỉ ghi 30 triệu đồng. Nguồn thu năm đầu tiên đối với 2 cửa hàng là 3,6 tỷ đồng. Doanh số hàng tháng của 10 cửa hàng năm 2017 dao động 250-300 triệu đồng, trung bình 8-10 triệu đồng/ngày. Trong đó, giá nguyên liệu chiếm 23-25% giá bán sản phẩm. Tuy nhiên, lợi nhuận doanh nghiệp gần như bằng 0. Chỉ có Shark Nguyễn Ngọc Thủy đưa ra lời đề nghị nắm toàn quyền kiểm soát tài chính doanh nghiệp lẫn sở hữu 45% cổ phần với 4 tỷ đồng và 11 tỷ là trái phiếu, cùng với điều kiện về một lộ trình hoàn vốn 3 năm. Bù lại, Soya Garden sẽ được tiếp cận tập khách hàng hiện có tại chuỗi hệ thống giáo dục Apax English, các trung tâm làm đẹp. Chuỗi kinh doanh đậu nành hữu cơ đồng ý bắt tay với vị chủ tịch Tập đoàn Giáo dục Egroup. Sau đó, số vốn Shark Thủy thực tế đầu tư vào Soya Garden lên đến 20 tỷ đồng. Đến đầu năm 2019, Tập đoàn EGroup tiếp tục rót thêm 45 tỷ đồng vào thương hiệu này. Tháng 4/2019, sau lần thứ 3 đầu tư, tập đoàn nâng tổng số vốn tại Soya Garden lên hơn 100 tỷ đồng. Nhờ số vốn lớn, Soya Garden liên tục mở mới, cho hoạt động khoảng 50 cửa hàng vào cuối năm 2019. Doanh nghiệp cũng đặt tham vọng 300 cửa hàng trong năm 2020, đồng thời có mặt tại các thị trường trong khu vực như Hàn Quốc, Thái Lan, Nhật Bản…

Khi chưa kịp đạt được gần một nửa con số kỳ vọng, Soya Garden đã buộc phải thu hẹp hơn nửa hệ thống. Giai đoạn từ cuối năm 2019 đến giữa năm 2020, Soya Garden chỉ còn mở 18 cửa hàng ở phía Bắc và 5 điểm bán ở phía Nam. Shark Thủy cho biết Soya Garden đang trong quá trình tối ưu hóa mô hình, “Ngày trước, chúng tôi tập trung vào không gian trải nghiệm tại chỗ, nhưng sau một thời gian hoạt động thì đánh giá những mô hình ít chỗ ngồi, ví dụ như kiosk, và đẩy mạnh giao hàng tận nơi sẽ mang lại hiệu quả hơn”. Thực tế, tốc độ mở rộng chi nhánh của Soya Garden được đánh giá nhanh hơn cả The Coffee House. Nhưng doanh nghiệp này càng phát triển nóng thì càng gặp nhiều vấn đề về tài chính. Vậy nên, họ quyết định sẽ thực hiện tái cấu trúc và chuyển đổi sang mô hình kiosk.

Mô hình quán nhỏ hay kiosk gần đây được đánh giá là dễ len lỏi vào các khu dân cư cũng như giới nhân viên văn phòng. Hơn nữa, việc bán hàng qua các quán nhỏ và take-away đã khá thành công và trở nên phổ biến tại nhiều thành phố lớn như: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh,… Trong kế hoạch tái cấu trúc, Soya Garden sẽ chọn hướng mở các cửa hàng quy mô nhỏ dưới 20 chỗ và dạng kiosk để tập trung nhiều hơn vào hình thức bán mang đi và giao hàng. Việc cắt giảm chi phí mặt bằng cũng giúp Soya Garden có thêm điều kiện triển khai nhiều kế hoạch đa dạng để phục vụ khách hàng ngày một tốt hơn. Soya Garden đang trở nên linh hoạt hơn để bắt kịp xu hướng của khách hàng, không chỉ đa dạng hóa sản phẩm, điều chỉnh menu mới, tạo thêm không gian mở,… Soya Garden sẽ kết hợp với một số thương hiệu về F&B, xây dựng mô hình Soya Bistro tương tự như một số nhà hàng đa dạng hiện khá phổ biến tại các thành phố du lịch phát triển như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng. Sau thời gian thử nghiệm hiệu quả chương trình “Học tiếng Anh thông minh – Uống sữa đậu nành tuyệt đỉnh”, Soya Garden sẽ tiếp tục hợp tác với Englishnow triển khai mô hình English Talk Café để gia tăng tệp khách hàng và không gian trải nghiệm cho học sinh của Englishnow. Ngoài ra, chuỗi Soya đang tận dụng tốt các lợi thế của công nghệ và các đối tác lớn khi hợp tác với Grab, Now, Foody, Baemin, VinID. “Điều này không chỉ giúp tối ưu hóa chi phí mặt bằng và vận hành mà còn là cách Soya Garden đưa sản phẩm của mình về gần với nhà khách hàng hơn”, một chuyên gia F&B nhận định.

Thông tin tổng hợp từ VNExpress.