Skip links

Notion tham vọng phá vỡ thế thống trị của Google và Microsoft

Nhà đồng sáng lập của Notion Ivan Zhao, đang tham vọng phá vỡ sự thống trị của Microsoft và Google tại nơi làm việc bằng cách tích hợp AI vào công cụ của họ nhằm nâng cao tác vụ và đem lại trải nghiệm toàn diện hơn cho người dùng.

notion tham vong pha vo the thong tri cua google va microsoft

Mùa hè năm 2015, Notion rơi vào tình trạng gần như đã cạn tiền. Ivan Zhao đã thành lập Notion dựa trên ý tưởng rằng bạn có thể làm được nhiều thứ với một trình xử lý văn bản như với một tờ giấy trắng. Josh Kopelman, người thường xuyên nằm trong Midas Lister và Đồng sáng lập First Round Capital, rất ấn tượng với phần trình bày khác thường của Zhao. Phần trình bày bao gồm một đoạn dài về nguồn gốc của giấy, đến mức ông đã viết tấm séc lớn nhất trong vòng gọi vốn hạt giống trị giá 2 triệu đô la vào năm 2013.

Khi bước ra ngoài, Kopeman đã nghĩ đây là phần trình bày hoàn toàn khác biệt so với những gì mà ông từng nghe. Không có những tấm hình chụp màn hình, không có mô hình mẫu, đó là một ý tưởng rất khái niệm nhưng ông cảm thấy mình hiểu được những gì mà Zhao muốn làm.

Nhưng Kopeman là thiểu số.

Hai năm sau đó, vẫn không có ai hiểu về phần mềm chỉnh sửa Zhao đã xây dựng và anh loay hoay với việc tìm ra cách giải thích thật thuyết phục. Rất ít người có nhu cầu về một công cụ thiết kế được cá nhân hóa. Zhao nhớ lại lúc anh thấy nhân viên First Round sử dụng Notion, anh cảm thấy như họ làm điều đó vì ‘thương hại’.

“Phần mềm chưa đủ tốt”, Zhao thừa nhận, “Bạn biết bạn có thể làm tốt hơn, bạn biết cảm giác khi nó tốt hơn. Nhưng bạn không biết phải làm thể nào để đạt được nó”. Bằng nỗ lực cuối cùng để cứu công ty, Zhao và Đồng sáng lập Simon Last đã ra thải tất cả nhân viên, cho thuê lại văn phòng ở San Francisco và chuyển đến Kyoto, Nhật Bản, để cắt giảm chi phí.

Khoản vay khẩn cấp trị giá 150.000 USD từ mẹ của Zhao là tấm phao giúp họ có đủ thời gian để khởi động lại với ‘Notion 1.0’. Trình chỉnh sửa phần mềm vẫn còn đó, nhưng giờ đây Notion trông giống như một biến tấu tối giản của Google Docs cho phép người dùng dễ dàng tạo wiki và quản lý danh sách công việc.

Vào tháng 8 năm 2016, họ đã phát hành nó trên trang web khám phá ứng dụng Product Hunt. Đây là sản phẩm phổ biến nhất của trang web trong ngày, sau đó là tuần, sau đó là tháng. Notion miễn phí trong vài tuần, sau đó tính phí 8 USD mỗi tháng và bắt đầu có lãi và trở thành một trong những startup có tiếng tại Silicon Valley.

Vào tháng 10, Zhao và Last trở lại San Francisco trong sự phấn khởi. Notion đã lan rộng toàn thế giới với 80% người dùng ở ngoài Hoa Kỳ chỉ bằng phương thức truyền miệng, và đạt được 1 triệu người dùng đầu tiên vào năm 2019.

Sinh viên thích sử dụng Notion để tạo danh sách công việc và ghi chép trong lớp học. Các doanh nhân có thể sử dụng Notion thay thế slide thuyết trình truyền thống, và các nghệ sĩ khoe portfolio của họ qua Notion.

Các video có tựa đề ‘Cách tôi sử dụng Notion’ tràn ngập trên Youtube. Sự đa dạng của Notion đôi khi có thể khiến một việc đơn giản như là làm To-do List cũng có thể làm người dùng bị quá tải, chính vì vậy họ tìm đến những video hướng dẫn sử dụng như vậy. Nhưng sự đa dạng tùy chỉnh này giúp Notion trở nên hữu ích trong công việc. Nhân viên tại DoorDash và Nike đã áp dụng công cụ này để quản lý dự án hoặc chia sẻ ghi chú. Scott Belsky, Giám đốc sản phẩm của Adobe, đã sử dụng Notion trong  tất cả các nghiên cứu và viết bản thảo cho cuốn sách bán chạy của mình, “The Messy Middle”. Ông nói thêm: “Notion đã kết hợp khái niệm về trang web và tài liệu một cách tuyệt vời”.

Vào tháng 1 năm 2021, một số video về”Cách tôi sử dụng Notion” đã lan truyền mạnh mẽ trên TikTok đến mức nhu cầu tải xuống làm quá tải các máy chủ của công ty và Zhao buộc phải tạm dừng tất cả hoạt động phát triển sản phẩm trong sáu tháng để củng cố lại nền tảng.

Lúc đó, Notion có 20 triệu người dùng. Giờ đây, công cụ này đang nhanh chóng tiến tới 100 triệu người dùng, Zhao nói.

Theo ước tính của Forbes, công ty đã thu được 250 triệu USD doanh thu vào năm ngoái và vẫn có lãi. Trong suốt thời gian Notion nổi lên mạnh mẽ, Zhao đã giữ được mức độ kiểm soát ‘tốt một cách bất thường’ đối với một startup có quy mô như vậy. Không có nhà đầu tư mạo hiểm nào, dù họ là những người đã đầu tư khoảng 330 triệu USD vào Notion, có được tấm vé vào Hội đồng quản trị.

Với các nhà đầu tư mạo hiểm xếp hàng để đầu tư vào Notion, Zhao không có ý định mời họ vào. Gần đây nhất, vào năm 2022, thành viên Hội đồng quản trị bên ngoài đầu tiên của Notion là một kiểm toán viên tài chính do Zhao tuyển dụng. Và lợi nhuận lâu dài của Notion đã cho anh thêm đòn bẩy để giảm thiểu huy động vốn.

Forbes ước tính rằng chàng trai 37 tuổi này vẫn sở hữu ít nhất 30% công ty, trị giá 1,5 tỷ USD, dựa trên định giá 5 tỷ USD của Notion trên các thị trường thứ cấp. Phiên bản phát hành cuối cùng của Notion là vào năm 2018, giới thiệu bảng tính và cơ sở dữ liệu. Cuối năm nay, công ty hy vọng sẽ ra mắt Notion 3.0.

Người dùng đã có một bản xem trước khi công ty ra mắt bot trí tuệ nhân tạo vào tháng 11 năm 2023, có thể tìm thấy bất kỳ thông tin nào được lưu trữ trong Notion, đây là một ván cược mạnh tay của công ty vào AI tạo sinh, và đã giúp Notion có một chỗ đứng trong danh sách AI 50 hàng năm lần thứ sáu của Forbes.

Người dùng Notion không cần phải nhớ chính xác nơi họ đã để thông tin. Ví dụ, bạn có thể hỏi bot, “Các kết luận từ các cuộc họp nhóm tuần trước là gì?” và nó sẽ trích xuất từ những tài liệu quan trọng nhất. Zhao nói rằng bot giống như một phần mở rộng của bộ não của anh. “Bạn có tự do để quên”, Zhao nói.

Áp dụng nhiều tự động hóa hơn – cộng với việc ra mắt dịch vụ lịch biểu và email, tham vọng của Zhao đã trở nên rõ ràng hơn, đó là: Xây dựng Notion thành một ứng dụng tất cả trong một dành cho văn phòng mà một ngày nào đó có thể thách thức sự thống trị của Microsoft và Google, những công ty cùng kiểm soát 99% thị trường trị giá 52 tỷ đô la (doanh số 2022), theo Gartner.

“Đối thủ của chúng tôi là toàn bộ ngành công nghiệp”, Zhao tuyên bố. Anh nói thêm:  “Nếu bạn đang xây dựng Lego, bạn có đang cạnh tranh với một công ty máy bay đồ chơi hoặc công ty xe đồ chơi hay không? Câu trả lời sẽ là cả hai.”

Theo nhà phân tích Dan Ives của Wedbush, đây là một con đường phát triển đầy triển vọng, ngay cả khi không phải đối đầu trực tiếp với các công ty lớn như Microsoft và Google. Zhao công nhận điều này, nhưng anh cũng có tham vọng xây dựng một cái gì đó bền vững và lâu dài. Anh thừa nhận rằng thị trường doanh nghiệp là một thách thức, nhưng nếu công ty của anh thực hiện đúng, họ sẽ đạt được mục tiêu đó.

Mặc dù Zhao học ngành Khoa học Nhận thức tại Đại học British Columbia (anh di cư đến Canada cùng mẹ từ Trung Quốc khi anh 17 tuổi), anh cũng từng cân nhắc theo đuổi sự nghiệp nhiếp ảnh và tham gia vào cộng đồng hacker địa phương, nơi anh học lập trình web.

Khi bạn bè nhờ anh thiết kế các trang web portfolio để trưng bày ảnh của họ, anh nghĩ rằng họ nên có thể dễ dàng thể hiện sự sáng tạo trên máy tính như khi chụp ảnh. Điều đó đã gợi ý cho anh về một trình chỉnh sửa linh hoạt, cho phép bất kỳ ai cũng có thể dễ dàng tạo ra portfolio, công cụ theo dõi công việc, cơ sở dữ liệu phức tạp — hoặc bất kỳ thứ gì họ muốn.

Sau khi Zhao dành một năm để học hỏi về cách hoạt động của Silicon Valley tại startup sách điện tử Inkling, anh bắt đầu giới thiệu Notion — ngay cả trước khi anh có nguyên mẫu. Sự rõ ràng trong tầm nhìn của anh đã làm các nhà đầu tư thiên thần cảm thấy kinh ngạc, bao gồm Kopelman, Giám đốc sản phẩm của Facebook Mike Vernal và Kothari, người đã đầu tư 75.000 đô la từ số tiền anh vừa kiếm được từ việc bán startup đầu tiên của mình cho LinkedIn.

“Anh ấy thật sự có phong cách riêng,” Matt MacInnis, Đồng sáng lập của Inkling, người đã viết cho Zhao tấm séc đầu tiên trị giá 50.000 USD, cho biết: “Anh ấy có một gu thẩm mỹ riêng về cách mọi thứ nên như thế nào.” Điều đó bao gồm việc áp dụng chính sách không mang giày và tự chọn tất cả đồ nội thất khi Notion chuyển từ văn phòng này sang văn phòng khác ở khu Mission của San Francisco.

Những ngày đầu, hạn chế tài chính khiến anh phải mua các mặt bàn giá rẻ của Ikea và mang thảm từ nhà, nhưng ngay cả khi đó anh cũng không tiết kiệm chỗ ngồi. Món đồ ưa thích của anh là ghế đẩu Aalto, được thiết kế vào năm 1933, có vẻ như chỉ là một chiếc ghế đẩu gỗ thông thường nhưng có giá bán lẻ 400 đô la. Đối với Zhao, nó là hiện thân của sự đơn giản và linh hoạt mà anh muốn Notion có.

Những người biết Zhao đều nói rằng sự thành công của Notion hầu như không thay đổi anh. Anh vẫn tự chọn tất cả đồ nội thất cho văn phòng của Notion, gần đây văn phòng được bổ sung ghế bành cong của Artek (6.000 USD mỗi chiếc) và chiếc ghế Đỏ và Xanh của phong trào nghệ thuật De Stijl (giá bán lại khoảng 3.000 USD) — mặc dù anh đã phải thỏa hiệp thêm một số điều: Được phép mang giày vào.

“Notion là một biểu hiện của hệ thống giá trị và lòng ham muốn sáng tạo của anh ấy,” MacInnis nói. “Đó là lý do tại sao anh ấy không muốn bán công ty. Tôi không thể tưởng tượng anh ấy thậm chí muốn công ty niêm yết cổ phiếu.” Anh ta cũng hoài nghi về việc huy động vốn. Danny Rimer, đối tác tại Index Ventures, nhớ lại lần đầu gặp anh tại cuộc họp hội đồng cho Figma, nơi Zhao mạnh mẽ tự giới thiệu bằng cách nói: “Tôi đang cố hiểu xem hội đồng hay nhà đầu tư có ý nghĩa không.” Kết luận của anh? Không có. Vì vậy, anh ta ngừng tiếp tục các cuộc họp với nhà đầu tư. Khi đồng nghiệp cũ của Rimer, Sarah Cannon, xuất hiện tại văn phòng Notion mà không báo trước với vé tham dự triển lãm của Marcel Duchamp sau khi biết rằng nghệ sĩ người Pháp là một trong những người yêu thích của Zhao, anh ta đã không xuất hiện.

Tất cả điều này đã khiến Zhao có chút tiếng tăm “Chống VC”.

Một trong những người được tuyển dụng là Kothari. Trong buổi cập nhật thông tin định kỳ dành cho nhà đầu tư vào năm 2018, Zhao đã khiến anh ngạc nhiên với lời mời tiếp nhận vị trí Giám đốc Vận hành. Kothari đang sống ở Bangalore và anh sẵn sàng chuyển đến California sau vài ngày thử nghiệm sản phẩm 2.0 mới của Notion. “Tôi thực sự đã bị thuyết phục vào lúc đó, nhưng tôi phải mất vài tháng để thuyết phục vợ mình” anh nói.

Zhao sau đó đã trao cho anh chức danh Đồng sáng lập để ghi nhận những nỗ lực của anh trong việc thành lập đội ngũ bán hàng, tuyển dụng và tài chính.

Đại dịch COVID-19 đã thuyết phục Zhao rằng anh nên huy động quỹ dự phòng trong những ngày khó khăn, nhưng Zhao vẫn giữ nguyên quyết định.

Index đã dẫn đầu khoản đầu tư 50 triệu USD với định giá 2 tỷ USD vào tháng 2 năm 2020 trong vòng 36 giờ kể từ khi Zhao bắt đầu huy động vốn. Câu chuyện tương tự vào tháng 10 năm 2021 khi Notion huy động được 275 triệu USD từ Coatue và Sequoia. Zhao đã gọi cho Vernal, người đã trở thành đối tác tại Sequoia, vào sáng thứ Sáu để đề nghị công ty danh tiếng này cơ hội đầu tư 100 triệu USD — nếu họ có thể quyết định ngay trong ngày hôm đó. Định giá 10 tỷ đô la là “rất khó”, Đối tác Pat Grady thừa nhận, nhưng trong vòng 30 phút xem xét tài chính, Sequoia đã đồng ý.

“Không phải tôi, không phải nhà đầu tư nào khác, không ai chịu trách nhiệm cho sự thành công của công ty này. Họ đang tự mình làm điều đó,” Fisher nói. “Đó là nghệ thuật của việc này.”

Vào tháng 10 năm 2022, trong chuyến đi nghỉ dưỡng của công ty tại Cancún, Last nhận được email từ bạn bè tại OpenAI mời truy cập vào một mô hình AI được gọi là GPT-4. Anh và Zhao đã rất kinh ngạc đến mức bỏ qua các sự kiện đội nhóm và tự nhốt mình trong phòng khách sạn suốt nhiều ngày để tạo ra một trợ lý viết AI cơ bản. Khi ChatGPT ra mắt vào tháng sau, khơi dậy sự tranh đua của các doanh nghiệp để tích hợp AI vào sản phẩm của họ, thì Notion đã dẫn đầu thị trường.

Năm 2023, công ty tiếp tục giới thiệu một bot Hỏi & Đáp có thể truy xuất thông tin lưu trữ trong Notion. Các công cụ AI của họ chủ yếu được xây dựng trên GPT-4, Claude của Anthropic và một vài mô hình AI mã nguồn mở khác.

Bây giờ, sau một năm rưỡi bùng nổ AI tạo sinh, Notion đang dẫn đầu trong số các ứng dụng tăng năng suất làm việc. Công ty tính thêm 8 USD mỗi tháng để truy cập các tính năng AI. Hàng triệu người đã thử sử dụng, và cho đến nay công việc kinh doanh đang “trên cả kỳ vọng” Zhao nói.

Nhưng đối thủ của họ là những công ty lớn nhất trong lĩnh vực công nghệ — Google, đã thêm hàng chục tính năng AI vào bộ công cụ làm việc của mình, và Microsoft, với ứng dụng cộng tác mới, Loop, trông rất giống với Notion.

“Tôi thường nói với Ivan rằng, chúng tôi có thể cạnh tranh, nhưng thứ mà cả hai chúng tôi cạnh tranh lớn nhất là bộ công cụ cũ”, Shishir Mehrotra, một người kỳ cựu của cả Google và Microsoft, hiện điều hành Coda, một trong nhiều công ty năng suất nhỏ hơn cũng đang cố gắng làm suy yếu sự thống trị của hai công ty này cho biết.

Không ai biết AI sẽ phát triển như thế nào, nhưng những người chiến thắng trong giai đoạn tiếp theo có thể phải nhìn xa hơn các giao diện quen thuộc như chat. “Hình thức bản địa của các sản phẩm AI chưa được phát minh” Olivier Godement, trưởng nhóm sản phẩm tại OpenAI, người đã làm việc chặt chẽ với Notion để tích hợp AI nói. “Nó sẽ trông rất khác so với những gì chúng ta có hôm nay, và chúng tôi có niềm tin sâu sắc là những nhà sáng tạo như Notion sẽ là những người phát minh ra nó.”

Zhao đã cố gắng giữ Notion gọn nhẹ nhất có thể, và sự phát triển qua truyền miệng đã cho phép anh tránh việc tuyển dụng một đội ngũ bán hàng lớn.

Nhưng những ngày đó đã qua.

Công ty hiện có 650 nhân viên trải rộng trên các văn phòng ở Mỹ, Ireland, Ấn Độ, Hàn Quốc và Nhật Bản. Khách hàng ngày càng là các doanh nghiệp, không phải cá nhân, mặc dù nhiều trong số họ là các startup nhỏ hơn. Zhao ước tính một nửa số công ty của Y Combinator sử dụng Notion, cũng như nhiều ngôi sao đang lên trong danh sách AI 50, bao gồm Perplexity, Pika và Runway. Để đạt được cấp độ tiếp theo, Zhao đang xây dựng một đội ngũ bán hàng để nhắm đến các khách hàng lớn hơn, nơi việc sử dụng thường bị giới hạn ở các đội nhóm cá nhân, như tại McKinsey và OpenAI. Trường hợp tăng trưởng khả quan ở đây cho Notion là Atlassian, công ty phần mềm 3,9 tỷ USD (doanh thu năm 2023) đã trở thành công cụ làm việc quen thuộc bằng cách thu hút trước tiên các nhóm nhỏ người dùng trong các tổ chức lớn yêu thích các sản phẩm như Jira. “Notion khá giống vậy”, Grady của Sequoia nói, “Nếu họ có thể làm hài lòng các nhóm nhỏ bên trong, thì gần như họ đã có toàn bộ tổ chức”.

Đối với Zhao người muốn Notion trở nên phổ biến thì điều đó là mục tiêu rất quan trọng.

Để làm điều đó, anh cần làm cho phần mềm linh hoạt nhất có thể — một ứng dụng tất cả trong một thực sự có thể không chỉ thay thế các công cụ làm việc mà còn tổ chức cuộc sống của mọi người. Tuy nhiên, anh nhận ra rằng ý tưởng anh trình bày với các nhà đầu tư một thập kỷ trước về việc thay thế hoàn toàn các công ty như Microsoft và Google là một ý tưởng “lãng mạn” — nhưng chỉ ở một mức độ nào đó.

“Các luật sư có thể sẽ dùng Microsoft Word cho đến tận cùng thời gian, nhưng họ có thể sử dụng Notion cho các phần khác của quy trình làm việc của họ”, anh nói.

Sự kiện Triển lãm Quốc tế & Diễn đàn Kinh tế Xanh thường niên lớn nhất tại Việt Nam – InnoEx 2024, nơi gặp gỡ của các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, các công ty khởi nghiệp, tổ chức chính phủ đang đến rất gần.

Đăng ký tham gia ngay tại đây.